CHP Niğde Milletvekili, TBMM Tarım, Orman ve Köyişleri Komisyonu ile KİT Komisyonu Üyesi Ömer Fethi Gürer, Rize’de milyonlar harcanarak kurulan ancak bölgenin arazi yapısı ve üretim eksikliği nedeniyle bir türlü faaliyete geçirilemeyen Stevia (şeker otu) tesisini eleştirdi. Güncel kur hesaplarıyla 118 milyon lirayı aşan kamu kaynağının boşa harcandığını belirten Gürer, “Düz arazi yok, üretici yok, hammadde yok; peki bu tesis niye kuruldu? Halkın milyonlarının hesabı verilmelidir” dedi.

Cumhuriyet Halk Partisi (CHP) Niğde Milletvekili Ömer Fethi Gürer, tarımda plansız projelerin ve fizibilite yapılmadan hayata geçirilen yatırımların kamu kaynaklarında yol açtığı israfa dikkat çekti. İlk kez 2020 yılında soru önergesiyle Meclis gündemine taşıdığı Rize’deki Stevia tesisi yatırımının aradan geçen altı yıla rağmen hâlâ atıl durumda olduğunu ve kiralama ihalelerine talipli çıkmadığını ifade eden Gürer, konuyu KİT Komisyonu’nda yeniden sorguladıklarını belirtti.

"2020’DE 16 MİLYON LİRAYDI, BUGÜN KUR KARŞILIĞI 118 MİLYON LİRAYI AŞTI"

Tarım ve Orman Bakanlığı ile ÇAYKUR yetkililerinin açıklamalarına göre yatırım maliyetinin yıllar içinde katlandığını vurgulayan Gürer, süreçteki maliyet artışını şu sözlerle aktardı:

"2020 yılında Bakan Bekir Pakdemirli, tesisin yüzde 95 oranında tamamlandığını, yaklaşık 16 milyon lira harcandığını ancak ürün yetiştirilemediği için tesisin işletmeye alınamadığını açıklamıştı. 2026 yılı Kasım ayında KİT Komisyonunda ÇAYKUR yetkililerine aynı konuyu yeniden sorduk. Sayıştay raporlarına göre bu yatırımın maliyeti 22 milyon 181 bin liraya ulaşmış durumda. 2020 yılında dolar 6,8 lira iken harcanan 16 milyon liranın bugünkü güncel kur karşılığı üzerinden hesaplarsak 118 milyon 117 bin 647 lira çöpe atılmıştır. Ancak ortada üretime geçmiş, ülke ekonomisine katkı sağlayan tek bir çivi bile yoktur."

"DÖRT KEZ İHALEYE ÇIKILMIŞ, BİR TANE TALİPLİ BULUNAMAMIŞ!

Çin’den getirilen Stevia tohumlarının üreticilere dağıtıldığını ancak bitkinin bakımının zor olması ve üç yılda bir yenilenmesinin zorunlu kılınması sebebiyle çiftçilerin ürünü ekmeyi kabul etmediğini belirten Gürer, hammadde temin edilemediği için fabrikanın çalıştırılamadığını söyledi. Tesisi kiralamak için dört kez ihaleye çıkılmasına rağmen uygun teklif alınamadığını hatırlatan Gürer, şunları kaydetti:

"Şimdi bir komisyon oluşturulduğu, bazı firmalarla görüşüldüğü, kira bedelinin belirlenmesinin ardından yeniden ihale yapılacağı ifade ediliyor. Altı yıldır çözülemeyen bir mesele var. Dört kez ihale yapılmış, talipli çıkmamış. Şimdi beşinci kez mi denenecek? Bir yatırımın yapılabilirliği, ekonomik değeri ve işletme koşulları en başında araştırılmaz mı? Bu tesisin hangi ekonomik gerekçeyle kurulmasına karar verildi, bugün neden kimse kiralamak istemiyor?"

"DÜZ ARAZİ YOK, ÜRETİCİ YOK; BU MACERA NEDEN GİRİLDİ?”

Rize’nin coğrafi yapısı ve arazi yetersizliği nedeniyle Stevia tarımına uygun olmadığının başından beri bilindiğini savunan CHP’li Gürer, plansız tarım politikalarını şu sorularla eleştirdi:

"2020 yılında Bakanlığın verdiği yanıtta, Stevia bitkisinin düz ve taban arazilerde yetiştirilebildiği, Rize’de bu özelliklere sahip yeterli arazinin bulunmadığı belirtilmişti. Düz ve taban arazilerin çoğunluğunun da çay bahçelerine ayrıldığı açıklanmıştı. Ülkemizde şeker pancarı üretimi ve şeker sanayisi gibi köklü bir üretim altyapısı varken, TÜRK-ŞEKER ile dahi istişare edilmeden bu maceraya neden ihtiyaç duyuldu? Bir tarımsal yatırımda önce bölgenin iklimi, toprağı, arazisi ve üreticinin ekonomik durumu araştırılır. Üretici yetiştirmiyorsa tesis hangi ürünle üretim yapacak? Bu soruların yanıtı alınmadan yatırım yapılmasının sonucu bugün ortadadır."

"HALKIN VERGİLERİYLE YAPILAN YATIRIMLARIN HESABI VERİLMELİDİR”

Stevia yatırımının bütün aşamalarının incelenmesi ve kamu kaynaklarının etkin kullanılmamasının hesabının sorulması gerektiğini belirten Ömer Fethi Gürer, sözlerini şöyle tamamladı:

"2020 yılında bu yatırımın sorunlarını Meclis gündemine taşıdık, bugün 2026 yılındayız ve aynı yatırım hâlâ atıl durumda. Bu yatırımın başlangıcında kimler fizibilite yaptı? Rize'nin arazi koşulları neden yeterince değerlendirilmedi? Dört ayrı ihalede neden uygun teklif alınamadı? Halkın vergileriyle yapılan bu yatırımların hesabı mutlaka verilmelidir."